CHƯƠNG 9: CHÚNG TA NỢ NGƯỜI KHÁC NHỮNG GÌ - LÒNG TRUNG THÀNH KHÓ XỬ. CHƯƠNG 10: CÔNG LÝ VÀ LỢI ÍCH CHUNG. Chương tiếp. Ngày 12-09-1960 tại Houston, Texas, ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ John F. Kennedy phát biểu về vai trò tôn giáo trong chính trị. "Vấn đề tôn giáo Những việc xảy ra kể trên đã được tác giả của Cựu Ước thổi phồng lên vô cùng sinh động, tả Moses thành một thầy phù thủy vĩ đại, rất giống với các nhân vật trong Bảng Phong Thần của Trung Quốc; đồng thời, tả Yahweh thành một kẻ thiên vị, hẹp hòi, lòng dạ độc ác, rất giống với các hung thần ác quỷ trong truyền thuyết cổ của Trung Quốc. giao_khoa_phat_hoc_03. Giáo Khoa Phật Học - cấp ba. GIÁO KHOA PHẬT HỌC CẤP BA (quyển hạ) Nguyên tác Hán ngữ của PHƯƠNG LUÂN cư sĩ Cư sĩ HẠNH CƠ dịch và chú Trong khả năng hiểu biết của người viết, tại Ấn Độ, có ba tôn giáo bàn đến thuyết Nghiệp: Bà La Môn giáo, Kỳ Na Giáo, và Phật giáo. Bởi thế, chắc chắn rằng ý nghĩa của Nghiệp hẳn khác nhau giữa ba tôn giáo này. Cách dùng từ Nghiệp của người bình thường cho chúng + Tự do sinh hoạt tôn giáo. +Bảo hộ nơi thờ tự; xây mới nơi thờ tự. +Có trường đào tạo giáo sĩ, cho đi đào tạo ở nước ngoài. +Có kinh sách, ấn phẩm tôn giáo. +Được giao lưu quốc tế. 2. Một tôn giáo ở Việt Nam muốn hoạt động hợp pháp phi đáp ứng đủ những Kính chào t¥ t c£ , Tôi tên Huó nh Công Nhin que Hong Ngu. Hoc TKH 10B3(1973-1974) 11B3(1974-1975) voi thay Ngo Vinh Nghia. Tim ban hoc cung lop nhat la 2 ba.n Le Co^ng Ly' (ba Chuc) va Le Huu Loc (Chau Doc). Xin l¡ c qua email: huynhcongnhin@gmail.com Cám ¡ n r¥ t nhiÁ u. 8x1QE. Học sinh cấp 3 vào nhà nghỉ truyện 18+Những câu chuyện về học sinh cấp 3 vào nhà nghỉ Những câu chuyện về học sinh cấp 3 vào nhà nghỉ. Mày sợ rồi sao. Biết sợ sao không tìm cách cho tao địt con Mai hả. Bây giờ hối còn kịp đó. Chỉ cần mày giúp tao được phá trinh con Mai thôi là tao sẽ bỏ qua cho mày đấy. Mà mày cũng được địt con nhỏ đó đấy. xxx gái mới bị phá trinh sướng hơn nhiều so với mấy con đĩ đó. Mày cứ cho tao phá trinh con Mai rồi mày lần thứ hai. Hắn là một kẻ đầy tưởng tượng. Trong câu chuyện của nó có thể các bạn thấy có nhiều tình huống không thật nhưng mà đây là văn mà. Nên tác giả bịa cũng nhiều, Hắn nhận được rất nhiều thứ trong những giấc mơ của hắn, hắn được phá trinh những người con gái xinh xắn nhất. Những con người mà đời thực không thể nào có được chứ. Với hắn đó là lần đầu tiên hắn được địt đàn bà đó. Tuy là trong mơ nhưng cảm giác khi làm tình và phá trinh các cô gái vứi hắn rất thật, Hơn là khi sau này hắn đi địt gái ngoài hàng nhiều. Hắn yêu cái thế giời kỳ ảo đó nhưng nó chỉ đến với hắn khi hắn chìm trong giấc ngủ mà thôi. Còn khi tỉnh thì mọi sự vẫn diễn ra rất bình thường. ĐỜi hắn đã có thay đổi rất lớn sau khi trải qua các giấc mộng đó. Hắn được con quỷ cho những năng lực kỳ diệu. Mà hắn đã lấy được trong giấc mơ. Hắn đã tận dụng khả năng đó khi địt một cô nàng cave nhờ vậy hắn chinh phục hoàn toàn cô nàng. Và theo hắn thì hắn sẽ lợi dụng được điều này nhiều đây. Nhưng hắn cũng không phải chỉ gặp toàn chuyện vui mà thôi. Cũng có chuỵện không vui đó. Đấy là hắn bị mấy thằng ranh bạn định gài bẫy hắn để bắt hắn dụ cho Mai- bạn học cùng lớp hắn. Để chúng nó được địt con nhỏ đó. Mấy thằng này định uy hiếp hắn, NHưng ngờ đâu lại thất bại thảm hại. Chúng nó còn đe doạ trả thù hắn nữa chứ. PHải như lúc trước hắn còn sợ thế nhưng bây giờ hắn đếch sợ bất cứ ai trên đời này cả. Truyện sex Hưng! một kể đầy tưởng tượng Bạn đang đọc Truyện 18+ học sinh cấp 3 vào nhà nghỉ Vì những thành tựu mà hắn đoạt được trong giấc mơ không tưởng mà hắn đã trải qua. Hắn không phải là một thằng độ lượng đến mức có thể tha thứ cho mấy thằng bạn của hắn. Dám chơi đểu hắn thì hắn sẽ cho chúng nó nhận hậu quả khôn lường. Mà cái cách trả thù của hắn thì rất cao siêu và thâm độc. Tự bản thân hắn còn nhận thấy như vậy nhưng hắn rất tâm đắc với kế hoạch của mình các bạn biết không. Còn để biết được diễn biến việc hắn trả thù như thế nào thì trong các phần của câu chuyện các bạn sẽ rõ thôi. Những câu chuyện về học sinh cấp 3 vào nhà nghỉ Thằng bạn mà hắn căm nhất trong mấy thằng này đó là Nam. Thằng mà bản thân hắn coi như an hem vậy. Hắn và thằng Nam chơi cùng nhau từ khi còn trẻ con. Hai thằng học đến 9 năm cấp 1,2 cùng nhau đến cấp 3 mới học khác lớp. Nhưng mà vẫn chơi rất thằng cùng có sở thích chung nên thi vào một trường. Và hai thằng cùng đỗ. Thế nên tình bạn càng cao đó. Nhưng có ngờ đâu do những tác động của mấy thằng bạn mà hắn cũng chơi chung mà thằng ranh này dám chơi hắn chứ. Mà nó lại là thằng đầu xỏ trong âm mứu chống hắn chứ. TỘi phản bội hắn thì rất là đáng chết. Việc gì cũng có thể bỏ qua chứ riêng cái thằng này thì hắn sẽ cho nó nếm mùi đau khổ đẩu tiên trong nhóm 5 thằng cả gan hại hắn. Hắn muốn cho mấy thằng này biết chúng nó đã sai lầm nghiêm trọng khi mà đã dám dây vào hắn. Lúc đó muốn sống không được chết không xong. Và hắn tính toán kế hoạch rất chu đáo nhưng không phải chờ đợi lâu la gì cho cam. Hắn muốn cho thằng chó chết ấy không những phải vào tù mà còn phải chịu sự nhục nhã, mà không chỉ nó mà cả nhà nó cũng vậy. Ai bảo nhà nó không biết dạy con cái hả, Các bạn biết đó là điều gì không vậy. Chắc đố mà đoán ra. Nhà thằng Nam có hai anh em. Nó là em, còn thằng anh hắn đã đi làm rồi và sắp cưới rồi. Đến chủ nhật tuần này là cưới rồi đây. Nhà hai thằng cũng khá gần nhau mà cũng chơi với anh nó nên hắn được mời đi đám cưới. Dù thằng Nam bây giờ rất cay hắn nhưng phải chịu thôi có cách gì khác đâu chứ. Vì anh nó mời mà. Hắn sẽ cho thằng Nam biết điều mà hắn dành cho nó, một món quà bất ngờ mà hắn dành cho anh thằng Nam vào ngày cưới đó, Những ngày còn lại trước khi đi dự hắn tìm hiểu thông tin về cô dâu. Hắn chỉ cần sang nhà Nam nói chuyện với anh nó một lát là đã có đầy đủ thông tin rồi. Lúc về gặp thằng Nam ở cổng hắn nói” Nam mày mới đi đâu về đấy” – Mày không phải giả bộ, ông đi đâu mặc ông, mày nhớ cái tội mày dám từ chối tao đấy nhé. Sau cưới anh tao bọn tao cho mày nhận hình phạt vì dám chống lại không nghe lời bọn tao đó. – BỌn mày có trò gì dành cho tao đấy. Nói trước đi để tao chuẩn bị tinh thần trước được không. Dẫu sao tao mày cũng là bạn với nhau lâu năm mà. – Mày sợ rồi sao. Biết sợ sao không tìm cách cho tao địt con Mai hả. Bây giờ hối còn kịp đó. Chỉ cần mày giúp tao được phá trinh con Mai thôi là tao sẽ bỏ qua cho mày đấy. Mà mày cũng được địt con nhỏ đó đấy. xxx gái mới bị phá trinh sướng hơn nhiều so với mấy con đĩ đó. Mày cứ cho tao phá trinh con Mai rồi mày lần thứ hai. – Mày địt con nào còn trinh chưa hả. Mà nói vậy. Tao địt ối con rồi đấy mày biết không. CHắc chắn nhiềuhơn số gái mày địt đấy. – Mẹ mày nữa. Thằng như mày mà đòi có vinh dự đó sao. Đến tao còn chưa được nữa là mày. – Thế nên có phải mày muốn tao giúp mày địt cái trinh. Để xxx mày có vinh dự chọc rách máng trinh đúng không. – Mày thông minh ra rồi đấy. – Rồi tao sẽ giúp mày. Ngày cưới anh mày tao sẽ có món quà cho mày để cảm ơn cái tình bạn của mày đấy. – Tốt thằng này dễ bảo đấy. Thằng nam nghĩ hắn bị bọn nó doạ đã biét sợ rồi nên bây giờ sẽ giúp hắn được địt Mai. Nhưng đâu có ngờ đâu hắn lại có ý khác trong lời nói mà Nam đâu có biết. Về nhà nghĩ đến hôm cưới nhà nó sẽ được một điều bất ngờ càng làm cho hắn thêm hứng thú biết bao nhiêu. Nhưng tối nghĩ lại nếu đến hôm cưới hay đêm tân hôn mới ra tay thì không hay lắm. Vì khi đó đã cưới rồi còn đâu nữa. Hăn muốn nhà thằng Nam phải tự tay giúp hắn trừng phạt thằng Nam mới được. Có như vậy hắn mới chết chứ. Nên hắn nghĩ sẽ làm buổi tối trước ngày cưới mới được. Quyết định xong ngày giờ thực hiện hắn an tâm để luyện lại toàn bộ những cái mình đã học được ở trong giấc mộng. Hắn muốn hoàn toàn khoẻ mạnh để được địt cô dâu mới chứ lị. Mấy hôm sau thằng Nam chắc mẩm là hắn sợ nó rồi thế nên bây giờ không còn cùng bọn bạn làm khó nó nữa, mà đối xử với hắn rất tử tế. Mấy thằng chó lúc cần thì đối xử tốt thế. CÒn lúc không lợi dụng được thì vứt bỏ đi. Rồi mấy ngày hắn kiêng khem không đụng đến cô gái nào bên ngoài thực tế nào cả. Hắn chỉ địt mấy em trong mơ mà thôi. Nhưng địt mấy cô này không những mệt hay mất sức mà còn khoẻ thêm ra nữa là. Ngày hôm trước hôm cưới theo phong tục ở Việt Nam là ngày dựng rạp. Hắn cũng sang giúp đỡ nhà nó. Bố mẹ thằng Nam quý hắn lắm nên giữ hắn lại ăn cơm cả ngay liền. Còn đến tối lúc tầm 9 giờ tối theo tục lệ. Nhà trai sẽ cho người xuống nhà gái để chào hỏi. Hắn cũng được rủ đi đến nhà gái. Hắn cũng muốn xuống đó thế nên hắn đi luôn. Hắn muốn điều tra địa hình nhà này để hắn có thể hành động một cách dễ dàng hơn. Xuống đây nhìn thấy cô gái sắp làm chị dâu của thằng Nam. Thật là mèo mù vớ được cá dán. Nhà thằng Nam toàn thằng chó xấu xí, bẩn bẩn như bọn nó mà lại được lấy con nhỏ xinh thế không biết nữa. Đúng là rất xinh là khác. So với Mai mà thằng Nam muốn địt thì chẳng kém là mấy đâu. Vậy mà nó lại không tìm cách mà địt con nhỏ này đi. Hay là sợ. Nhưng theo hắn quan sát thấy thì thằng Nam cũng xuống nhà gái. Mắt thằng chó này nhìn chị dâu bằng con mắt them muốn. Thi thoẳng nó còn nuốt nước bọt đánh ực một cái nữa chứ. Ra vẻ rất thèm muốn. Hắn đoán chắc thằng Nam sợ anh trai nó hay sao ấy nên không dám tơ tưởng về Thu- đứa chị dâu nó. Nên nó mới muốn kiếm con nhỏ khác chứ. Trang 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Đọc truyện phá trinh em học sinh tên Hà rất sướng 18+Truyện 18+ phá trinh em học sinh tên Hà rất sướng hay Truyện khoái cảm tình dục khiến Hà phát ra những tiếng rên nho nhỏ “Ôi ôi Đức ơi Phá trinh … Hà…” Đức cũng rên rỉ vì khoái thích “Có thích không nào Hà ơi, mạnh nữa nhé, ôi Hà, ôi …”. Chẳng thèm nhẹ nhàng nữa phá trinh luôn, nó dập như điên như dại dương vật của mình vào giữa đùi Hà … Tác Giả Tuyết Trinh Thế là Lệ Hà đã là học sinh cấp III, cấp học cuối cùng trong đời học sinh, sau 3 năm học tại trường Phổ thông trung học sẽ là giảng đường Đại học chờ đợi trước mắt. Lệ Hà tự dưng thấy băn khoăn khi nghĩ đến lời mấy cô bạn gái “hiện đại” cùng lớp “Học đến cấp III rồi mà chưa có người yêu là kém lắm, phải kiếm sẵn một chàng đi, sau này lên Đại học toàn bọn nhà quê không ra gì đâu”. Xem full clip phá trinh em học sinh còn trẻ Chẳng lẽ con gái bây giờ lại cứ phải … yêu sớm như thế ? Lệ Hà tự hỏi như vậy. Mẹ cô là một người rất nghiêm khắc, luôn luôn nhắc nhở Hà rằng “con gái phải biết giữ mình” từ khi cô bắt đầu dậy thì, trở thành một thiếu nữ phổng phao, xinh đẹp. Mẹ Hà nghiêm khắc lắm, hơi một tí là nhắc cô con gái cưng chuyện này chuyện nọ. Hồi trước, khi mấy cô bạn gái “hiện đại” rủ Lệ Hà đi mua mấy bộ đồ “mới” về mặc, mẹ Hà đã kiên quyết bắt cô vứt ngay mấy bộ quần áo hở hang đó đi, không cho mặc. Rồi sau khi tận mắt nhìn thấy những người bạn gái của Lệ Hà, bà mẹ đã lập tức cho cô con gái chuyển trường ngay vì “học với những con bé như thế thì làm sao mẹ yên tâm được”. Không dám trái lời mẹ, Lệ Hà đành chấp nhận rời ngôi trường ở trung tâm thành phố của mình, đến học ở một trường xoàng xoàng ở sát ngoại thành. Buổi đầu tiên đến học ở trường mới, Lệ Hà không thấy thoải mái lắm vì cô đã quen học ở một trường lớn ở trung tâm, với những người bạn có cùng sở thích. Bạn mới của Hà toàn những người hơi “quê mùa” trong mắt cô. Nhưng rồi dần dần Hà cũng thấy quen đi. Vì phải đi học xa nên bố mẹ mua cho Hà chiếc xe máy Spacy để đi học. Các bạn trong lớp luôn nhìn Hà với con mắt từ dưới nhìn lên, cứ như dân quê nhìn công chúa vậy. Truyện 18+ phá trinh em học sinh tên Hà rất sướng hay Trong số các bạn học cùng lớp với Hà, có một nam sinh tên là Đức. Hà chú ý đến Đức bởi vì so với nhiều bạn cùng lớp khác, Đức không có vẻ xa cách với Lệ Hà, cậu luôn lân la tìm cách trò chuyện với cô. Lúc đầu Lệ Hà cho đó là chuyện bình thường. Cô biết mình là một nữ sinh xinh đẹp, với mái tóc suôn dài ép thẳng hơi nhuộm vàng này, với khuôn mặt trái xoan thanh tú này, với nước da trắng mịn này, với vóc dáng như người mẫu này … thì con trai nhìn cô với vẻ ngưỡng mộ cũng là điều dễ hiểu. Trong những lần nói chuyện với Lệ Hà, Đức luôn có những lời tán tụng rằng Hà đẹp, Hà xinh,… nghe rất sáo rỗng nhưng không hiểu sao Lệ Hà vẫn thích nghe ?. Có lẽ bản tính con gái thích được ca ngợi về sắc đẹp chăng ? Nhưng có một điều Lệ Hà thấy hơi lạ là những bạn trong lớp, nhất là những bạn nữ có vẻ không thích Đức, thậm chí còn có vẻ ghét cậu ta nữa. Trong những lần nói chuyện bên hàng quà vặt, Lệ Hà nhiều lần nghe các bạn nữ của mình nói về Đức với những từ ngữ không mấy tốt đẹp như xấu tính, đạo đức giả, đê tiện … Lệ Hà ngạc nhiên vì qua những lần nói chuyện với Đức, cô thấy cậu ta cũng là một người bình thường, có gì xấu đâu. Cậu ta chẳng lẽ lại là một người như vậy. Lệ Hà băn khoăn hỏi điều đó với những bạn gái thì họ cũng không nói thẳng ra, chỉ bảo là “Lệ Hà mới chuyển đến nên nghĩ thế thôi, rồi sao này bạn sẽ biết rõ về thằng Đức”. Càng ngày Lệ Hà càng thấy những lời nhận xét của bọn con gái cùng lớp về Đức là sai lầm, cô thấy cậu ta là một người hết sức dễ chịu, khi nói chuyện luôn có những lời khen làm cho cô thấy sung sướng ?. Dần dần, trong lớp Lệ Hà chỉ thấy Đức là người mình có thể chơi được vì cậu ta biết “ăn nói” hơn những bạn khác nhiều. Nói chuyện với Đức, Hà thấy hợp hơn những người khác. Hình như biết được Lệ Hà có cảm tình với mình nên Đức càng ra sức “tấn công”. Lâu dần, hai người đã trở thành một đôi bạn thân thiết, có phần quá mức bình thường. Nhiều lúc Lệ Hà tự hỏi có phải mình và Đức có phải là một “đôi” không ? Cô thấy hơi buồn cười khi nghĩ đến khi ở ngôi trường cũ cô chưa có “người nào” nhưng khi đến ngôi trường mới mà mẹ cô cho là có những người bạn tốt đẹp hơn những cô bạn cũ thì lại có được một “bạn trai thân”. Cả lớp cũng nghiễm nhiên coi Lệ Hà và Đức là một đôi yêu nhau tuổi học trò. Trang 1 2 3 Biến Thái Thầy Giáo Cô Học Sinh 23 Tuổi là truyện có cốt truyện đầy sự mới lạ, thú vị, thuộc thể loại ngôn tình, sắc. Truyện kể về Hải Tiêu Tiêu vì có khuôn mặt giống như đúc em gái mười tám tuổi của cô mà đồng ý nhận lời mẹ thay em cô đi học. Em cô là đứa nhỏ ham chơi lại leo lỏng, mẹ cô đau lòng muốn cô thay em mình lấy bằng tốt nghiệp. Thấy mẹ nước mắt lã chã cô đành đồng ý. Cô không biết vì sự yếu đuối của mình đã đưa đến một hậu quả nặng nề. Đến trường, cô gặp được tên thầy giáo biến thái Trương Diệp Thành, cũng là bạn học cũ của cô. Hắn cư nhiên lại nhận ra cô, còn đối với cô uy hiếp bắt cô phải phục tùng hắn, không hề cho cô kháng cự. Lần đầu gặp lại cô ở trường đã diễn cảnh nóng với cô khiến cho các em nhỏ đọc truyện phải đỏ mặt. Cô không còn cách nào khác, nhu nhược nghe lời hắn. Lúc đầu là kích thích, đùa giỡn thân thể cô. Sau đó không chút sơ hở ăn tươi nuốt sống cô không còn một mảnh giáp. Ăn được cô rồi, hắn mới cầu hôn cô. Cô còn cách nào khác là chấp nhận chứ, nhân chứng vật chứng đã ở trong bụng cô ngày càng lớn lên. Tác giả ChocobaiThể loại Bách Hợp, Đô Thị, Học Đường, Sư Đồ Luyến, Thế ThânGiới thiệuLà khởi đầu hay kết thúc, là một chuyện tình buồn với kết thúc là đường ai nấy đi hay là một câu chuyện có hậu với một kết thúc viên mãn. Tất cả chỉ có hai chữ đó là Duyên phậnGTNV- Cô Dương Hoài Vân, giáo viên dạy môn văn là một người hoài cổ, cổ hủ. Gia đình giàu có, là một tiểu thư ngậm thìa vàng mà lớn lên. Khuôn mặt xinh đẹp nghiêng thùng đổ nước, dáng người thì khỏi phải bàn cải về độ Nó Phương Gia An, là một sb, là một người thích nói nhiều, thông minh nhưng lười biếng có nụ cười ấm áp, khuôn mặt cute. Luôn tạo cho mọi người xung quanh một cảm giác ấm áp khi đến gần, là người kế vị của gia tộc Phương gia, một gia tộc đầy quyền lực nhưng ít ai biết được người đứng đầu gia tộc là ba nó. Thân hình hơi gầy nhưng rất cao, cao khoảng 1m78- Cậu Khương Thiếu Dương, bạn thân từ thuở bé của nó. Khuôn mặt đẹp trai góc cạnh, body 6 múi cao 1m82. Gia đình giàu có, chủ của chuỗi nhà hàng và là một đầu bếp tài ba. Luôn bên cạnh giúp đỡ Nguyễn Tuấn Là người yêu của cô. Đang là công an thành phố. Dáng người cao to, khuôn mặt dễ nhìn. Cuồng công việc và hơi vô tâm. Xem nhanh Xem phim cấp 3 thầy giáo phá trinh học sinhXem thêm hình ảnh phim cấp 3 thầy giáo phá trinh học sinh Xem phim cấp 3 thầy giáo phá trinh học sinh,thầy giáo cấp 3 phá trinh em học sinh trong nhà nghỉ Xem phim cấp 3 thầy giáo phá trinh học sinh Phá trinh học sinh cấp 3 VÀO XEM PHIM 18+ Xem thêm hình ảnh phim cấp 3 thầy giáo phá trinh học sinh Phim 18+ phê nhất tại Phụ lục 5 TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN BỘ MÔN HÓA SINHTÀI LIỆU GIẢNG DẠYMÔN SINH HỌC VÀ DI TRUYỀNGV biên soạn Lê Thị Mộng ThƣờngTrà Vinh, năm 201 5Lƣu hành nội bộMỤC LỤC CHƢƠNG 1 SINH HỌC TẾ BÀO Nội dung Trang BÀI 1 CẤU TRÚC VÀ CHỨC NĂNG TẾ BÀO BÀI 2 SỰ VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG TẾ BÀO BÀI 3 SỰ HÔ HẤP BÀI 4 SỰ QUANG HỢP BÀI 5 SỰ VẬN ĐỘNG VÀ PHÂN CHIA TẾ BÀO CHƢƠNG 2 SINH HỌC PHÂN TỬ BÀI 1 CẤU TRÚC CỦA AXIT NUCLÊIC CỦA GEN BÀI 2 QUÁ TRÌNH TỰ SAO, PHIÊN MÃ, DỊCH MÃ VÀ ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG BÀI 3 ĐỘT BIẾN GEN BÀI 4 KỸ THUẬT DI TRUYỀN CHƢƠNG 3 SINH HỌC PHÁT TRIỂN BÀI 1 CÁC HÌNH THỨC SINH SẢN PHỔ BIẾN CỦA SINH VẬT BÀI 2 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CƠ THỂ ĐỘNG VẬT CHƢƠNG 4 DI TRUYỀN HỌC BÀI 1 CÁC PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU DI TRUYỀN Y HỌC BÀI 2 DI TRUYỀN TẾ BÀO HỌC BÀI 3 DI TRUYỀN ĐƠN GEN, ĐA GEN VÀ ĐA NHÂN TỐ BÀI 4 DI TRUYỀN CÁC BỆNH PHÂN TỬ Ở NGƢỜI BÀI 5 DI TRUYỀN HỌC QUẦN THỂ BÀI 6 TƢ VẤN DI TRUYỀN CHƢƠNG 5 THỰC HÀNH BÀI 1 CÁCH SỬ DỤNG VÀ BẢO QUẢN KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC BÀI 2 QUAN SÁT HÌNH DẠNG VÀ CẤU TRÚC TẾ BÀO BÀI 3 SỰ TRAO ĐỔI NƢỚC VÀ CÁC CHẤT HÒA TAN QUA MÀNG TẾ BÀO BÀI 4 QUANG HỢP- HÔ HẤP BÀI 5QUAN SÁT NHIỄM SẮC THỂ BÀI 6BÀI TẬP TÀI LIỆU THAM KHẢO nhỏ và phải dùng kính hiển vi mới quan sát được. Thí dụ, vi khuẩn Dialister pneumosintes có kích thước rất nhỏ 0,5 x 0,5 x 1,5μm trong khi trứng của chim đà điểu là tế bào có đường kính đến 20cm, hay tế bào thần kinh có đường kính nhỏ nhưng có thể dài đến 90 - ra độ lớn nhỏ của tế bào không quan trọng mà tỉ lệ giữa diện tích bề mặt và thể tích tế bào mới có ảnh hưởng lớn đến đời sống của một tế bào. Tế bào lấy thức ăn, oxy từ môi trường chung quanh và thải chất cặn bã ra bên ngoài tế bào. Các vật liệu này đều phải di chuyển xuyên qua bề mặt của tế bào. Khi tế bào gia tăng kích thước, thể tích tăng gấp nhiều lần so với sự gia tăng của diện tích ở hình cầu, thể tích tăng theo lũy thừa bậc ba trong khi diện tích tăng theo lũy thừa bậc hai. Do đó, khi tế bào càng lớn lên thì sự trao đổi qua bề mặt tế bào càng khó khăn Phân loại tế bào Dựa vào đặc điểm cấu trúc của tế bào có thể phân chia tế bào ra làm hai nhóm tế bào tiền nhân tế bào sơ hạch và tế bào nhân thật tế bào chân hạch.Tế bào tiền nhân prokaryota là loại tế bào không có màng nhân, ADN có cấu trúc xoắn vòng kín, không có các bào quan có màng. Các tế bào này gặp ở các sinh vật thuộc giới sinh vật tiền nhân Archaebacteria và bào nhân thật Eukaryota là loại tế bào có nhân với màng nhân bao quanh, và nhiều loại bào quan có màng bao. Các tế bào này gặp ở các sinh vật thuộc các giới Protista nguyên sinh vật, Nấm, Thực vật và ộng Đặc điểm chung của tế bào Trong cơ thể, các tế bào khác nhau về chức năng, về vị trí, tuy nhiên cũng có chung nhiều đặc điểm. Người ta phân biệt hai nhóm tế bào soma tế bào sinh dưỡng và tế bào sinh dục. Tất cả tế bào đều có nhân, tế bào chất, các bào quan như ty thể, mạng lưới nội chất, bộ máy golgi, lạp thể thực vật, lizoxomthể hòa tan, không bào..ài ra, tế bào còn có màng bao bọc bên ngoài giới hạn các tế bào với nhau, giới hạn tế bào với môi trường và màng bao quanh các bào quan trong tế bào màng nhân, màng ty thể....Trong tế bào diễn ra các phản ứng trao đổi chất và năng lượng, các đặc tính cảm ứng, khả năng vận động, sinh trưởng, sinh sản và thích nghi với những biến đổi của môi trường xung quanh đều là kết quả của những quá trình diễn ra trong tế bào bào tiền nhân Prokaryota Trong tế bào tiền nhân không có màng nhân và cũng không có các cấu trúc có màng khác như mạng nội chất, hệ Golgi, tiêu thể, peroxisom và ty thể các chức năng của ty thể được thực hiện ở mặt trong màng của tế bào vi khuẩn hình 1. Ở các vi khuẩn quang tổng hợp, có những phiến hay túi có chứa diệp lục tố mà không phải là các lạp có màng bao riêng biệt. Hiện nay, với kính hiển vi điện tử người ta biết rằng mỗi tế bào tiền nhân có một phân tử ADN to, mặc dù nó không liên kết chặt chẽ với prôtêin như ADN ở tế bào nhân thật, nó vẫn được xem là nhiễm sắc 1. Cấu tạo một tế bào vi khuẩn Tế bào vi khuẩn thường có các ADN nhỏ, độc lập được gọi là plasmid. Nhiễm sắc thể của tế bào tiền nhân và plasmid có kiến trúc vòng kín. Nhiễm sắc thể của tế bào tiền nhân có mang các gen kiểm soát các đặc điểm di truyền của tế bào và các hoạt động thông thường của nó. Sự tổng hợp prôtêin được thực hiện trên thể ribô, một bào quan quan trọng trong tế bào chất ở cả tế bào tiền nhân và nhân thật. Một số tế bào vi khuẩn có tơ mà quen gọi là roi chiên mao. Những roi này không có vi ống và cấu trúc cũng như sự cử động hoàn toàn khác roi của tế bào nhân thật. Roi của vi khuẩn chỉ được cấu tạo bởi một loại protein có tên là flagellin xếp theo đường xoắn. Sự cử động của vi khuẩn là do sự quay tròn của các sợi protein này và đẩy tế bào đi tới, sự đổi hướng di chuyển là nhờ sự đảo ngược chiều quay một cách tạm thời của các sợi protein của roi hình 1.Vách tế bào của hầu hết vi khuẩn được cấu tạo bởi murein gồm một đường đa liên kết với các nhánh acidamin. Do phản ứng nhuộm màu violet tím mà phân biệt được 2 loại vi khuẩn Gram dương hấp thụ và giữ lại màu; Gram âm không nhuộm màu. Vách tế bào củaTế bào được một màng bao bọc gọi là màng tế bào, bên trong màng là chất nguyên sinh protoplasm, gồm tế bào chất cytoplasm, nhân và các bào quan organelle khác. Cấu trúc tế bào của cơ thể động vật và thực vật có khác nhau hình 1.3 .1. Màng tế bào 3 .1 Cấu trúc màng tế bàoMàng tế bào và hệ thống màng nội bào màng lưới nội chất, màng hệ Golgi, màng ty thể, màng lạp thể, màng nhân,... đều có bản chất là màng sinh . Thành phần hóa học của màng Thành phần cấu tạo chính của màng tế bào là lipid và protein, carbohydrat có mặt với một tỉ lệ rất ít.*Lipid trong màng tế bào gồm phospholipid và cholesterolPhospholipid màng tế bào được cấu tạo bởi phần lớn là phospholipid. Khung của phospholipid là phân tử 3 cacbon-glycerol, có hai mạch axit béo gắn vào khung ở 2 cacbon chúng không phân cực không tạo liên kết hiđrô với nước, gắn vào vị trí thứ 3 là rượu hữu cơ phân cực mạnh hình 1. Do rượu được gắn bằng nhóm phosphate nên gọi là phân tử phospholipids. Một đầu của phân tử phospholipids không phân cực trong khi đầu kia phân cực Cấu trúc phospholipid aột phospholipid trong phức chất bấu trúc của vùng phân cực và vùng không phân cựcaxit béoaxit béophotphoryl hoá alcoholVùng phân cực ưa nước nướcVùng không phân cực kỵ nướcKhi cho một nhóm các phân tử phospholipid vào nước thì các đuôi dài không phân cực của phân tử phospholipid bị phân tử nước bao quanh chúng đẩy ra, đồng thời các phân tử nước luồn lách, tìm kiếm các phân tử khác để tạo các kiên kết H. Phân tử nước luôn có khuynh hướng hình thành cực đại số liên kết H, trong khi đó các mạch dài không phân cực không thể tạo các liên kết H cản trở lối đi của phân tử nước. Muốn thắng thế, các phân tử nước đẩy các đuôi dài không phân cực của các phân tử lipid lại với nhau, mở ra lối đi đến đầu phân cực của phospholipid và chúng kết hợp để tạo ra các liên kết H mạnh. Kết quả là mỗi phân tử phospholipid định hướng sao cho đầu phân cực quay vào nước, còn đuôi không phân cực quay ra khỏi nước, hình thành nên hai lớp có đầu hướng vào nhau không tiếp xúc với nước gọi là lớp kép lipid hình1.Cholesterol có tác dụng ngăn cách hai phân tử phospholipid, nếu không các đuôi phospholipid sẽ dính vào nhau gây tình trạng bất động, hậu quả là sẽ làm cho màng ít linh động và trở nên cứng rắn hình 1. Hàm lượng cholesterol thay đổi rất lớn theo loại tế bào, màng của nhiều loại tế bào chứa số phân tử cholesterol gần như bằng số phân tử phospholipid, trong khi một số loại màng khác gần như hoàn toàn không có cholesterol. Hình 1. Cấu trúc phospholipid và cholesterol trên màng tế bàoĐầu ưa nướcĐầu ưa nướcĐầu kỵ nướcHình 1. Cấu tạo lớp phospholipid kép trên màng tế bàokỵ nước và ưa nước làm cho màng rất bền vững và đàn hồi. Cấu trúc này tương tự như khi trộn các phân tử phospholipid với nước, các phân tử phospholipid sẽ sắp xếp lại tạo ra các khối rỗng giống như thể lipo gồm hai lớp phospholipid. Mặc dù mô hình trên giải thích được tính bền vững, linh động của màng và đặc biệt là cho các chất lipid đi qua lại màng một cách dễ dàng nhưng mô hình trên không giải thích được tính thấm chọn lọc của màng đối với một số ion và một số hợp chất hữu cơ. Sau đó hai ông đề nghị thêm là cả hai mặt của màng được bao bọc bởi protein, mang điện tích, các phân tử protein viền quanh các lỗ, giúp cho những phân tử nhỏ và một số ion xuyên qua được. Nhiều bằng chứng cho thấy mô hình này hiện nay không còn đúng năm 1972 S. J. Singer và G. L. Nicolson đưa ra mô hình dòng khảm, một giả thuyết hiện nay được mọi nơi chấp nhận. Mô hình này là sự hợp nhất của mô hình màng của Danielli - Davson. Tuy nhiên, trong mô hình dòng khảm sự sắp xếp của protein rất khác biệt. Thay vì protein phủ hai bên màng, có những phân tử protein chuyên biệt gắn vào màng, đảm nhận các chức năng đặc biệt. Hai lớp lipid trong đó phần lớn là phospholipid tạo ra phần chính liên tục của màng, ở màng của sinh vật bậc cao có thêm cholesterol. Protein với nhiều kiểu sắp xếp khác nhau một số được gọi là protein ngoại vi nằm trên bề mặt của màng, nối với các lipid bằng cầu nối cộng hóa trị, một số khác được gọi là protein hội nhập, gắn một phần hay toàn phần vào màng lipid, một số khác xuyên màng hình 1.Tính linh động của màng là do các phân tử lipid có thể di chuyển qua lại, tính khảm để chỉ sự sắp xếp của các phân tử protein trên màng hay xuyên 1. Mô hình cấu trúc dòng kh ảm của màng tế bào theo Singer và NicolsonDịch tiết ngoại bào Protein vận chuyển qua àngProtein hình Kênh trên màng tế bào Như đã biết, màng tế bào do chính phospholipid của tế bào tạo ra. Màng tuy linh động nhưng là màng chắn hiệu quả giữa bên trong và bên ngoài tế bào. Thành phần lipid trong màng rất cao, điều đó giải thích được tại sao những phân tử hòa tan trong lipid có thể khuếch tán vào ra dễ dàng, nhưng đối với một số chất không hòa tan trong lipid phải tùy thuộc vào các protein trên màng đôi lipid. Nhờ vào các protein trên màng một số chất có thể đi qua màng một cách dễ dàng ngược lại với gradient nồng độ của có tính chọn lọc rất cao. Tính chọn lọc này trên từng phần của tế bào là do các tác nhân tải hay chất vận chuyển là những protein hoạt động như enzim. Bây giờ người ta biết được những yếu tố vận chuyển, kiểm soát sự qua lại của các phân tử qua màng là những kênh và những bơm chuyên biệt. Mỗi loại kênh hay bơm tùy thuộc vào protein màng cho một số chất đặc biệt xuyên qua nên được gọi chung là Kênh khuếch tán_* Là kiểu kênh đơn giản nhất trong sự vận chuyển thụ động nhờ tính thấm đặc biệt cao của màng tế bào chúng cho một số chất đặc biệt đi qua từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp hơn. Thí dụ kênh protein này cho ion K+, được tích lũy trong hầu hết tế bào và có điện tích nên không thể hòa tan trong màng phospholipid, nhưng kênh đặc biệt dành cho ion K+ cho phép chúng đi qua một cách từ từ với nồng độ kiểm soát được. Nếu không có sự đi ra này nồng độ ion K+ bên trong tế bào sẽ trở nên rất cao làm ảnh hưởng đến các chức năng của tế bào hình 1.Hình 1. Kênh khuếch tán_ Kênh ion phối hợp_*Là kiểu kênh phức tạp hơn cho hai chất qua cùng chiều. Thí dụ, ion Na+ bên ngoài tế bào cao hơn 11 lần nên Na+ phải có glucoz đi kèm mới xuyên qua kênh thích hợp trên màng để vào được bên trong tế bào. Cả hai phải gắn vào phía ngoài kênh trước khi kênh được mở ra. Khi ion Na+ gắn vào kênh, có thể gây ra một cảm ứng gì đó làm cho glucoz cũng gắn được vào kênh. Sự gắn glucoz có thể gây ra một hậu quả khác, có thể làm đóng kênh ở phía ngoài màng và mở kênh ra ở phía trong màng. Sự thay đổi này, có thể làm cho kênh mất ái lực đối với glucoz và giải phóng glucoz cũng như ion Na+ vào bên trong tế bào. Mất ion Na+ và glucoz làm kênh mở lại ở phía ngoài màng hình 1.ếK+K+ K + K+ K+khuẩn này. Có một vài bằng chứng chứng tỏ có chất tải cơ động trên một màng bình thường, nhưng hiện nay vấn đề vẫn còn nhiều nghi vấn. thay đổi tính thấm chọn lọc của màng tế bào của các vi khuẩn này. Có một vài bằng chứng chứng tỏ có chất tải cơ động trên một màng bình thường như các protein tải hoạt động trong các quá trình quang hợp và hô hấp của tế bào hình 1.3 . Bơm Na - K Một kiểu permeaz khác được gọi là bơm, sử dụng năng lượng của tế bào để đưa các chất đi ngược gradient nồng độ. Trong kiểu vận chuyển này, bơm sử dụng năng lượng từ trong tế bào và giúp vận chuyển các chất ngược chiều gradient của nó. Trong trường hợp này, ba ion Na+ được đổi với hai ion K+, cả hai loại ion này đều có nồng độ cao nơi chúng sẽ được chuyển mô hình Hai ion K+ được giải phóng trong chu kỳ trước đó tiếp theo là sự gắn vào của ba ion Na+ và nguồn năng lượng ATP từ trong tế bào. Hậu quả cấu trúc protein kênh thay đổi, mở phía ngoài, giảm ái lực đối với ion Na+ và giải phóng ion Na+; đồng thời gia tăng ái lực đối với K+. Sự gắn của ion K+ làm kênh mở ra ở phía trong, gia tăng ái lực đối với ion Na+ và giảm ái lực đối với ion K+ và chu trình bắt đầu trở lại. Kết quả là đưa điện tích dương ra phía ngoài màng và bên trong màng trở nên âm với bên ngoài. iện thế và thẩm thấu sinh ra bởi bơm Na - K sau cùng có thể phối hợp để vận chuyển thích như sau Kênh protein được biết như là một bơm Na vận chuyển ion Na+ và bơm K vận chuyển ion K+ qua màng tế bào. Mỗi một lần bơm có 3 ion Na+ chuyển ra khỏi tế bào thì có 2 ion K+ chuyển vào tế bào. Năng lượng cung cấp cho quá trình bơm là ATP. Quá trình này gồm 6 bước 1 Protein màng gắn ion Na+ trong tế bào; 2 ATP phosphoryl hoá protein với ion Na+ ; 3 Phosphoryl hoá hoàn thành và giải phóng ion Na+; 4 Ion K+ ngoài màng tế bào gắn vào vị trí; 5 Sự gắn do quá trình phản phosphoryl protein; 6 PhảnHình 1. Kênh tải cơ độngK+K+K+K+K+phosphoryl hoá kết thúc và giải phóng ion K+ vào trong màng tế bào hình 1. a a Chức năng chung của màng tế bào Bao bọc tế bào, ranh giới giữa tế bào và môi trường. Là hàng rào cho phép nước và vật chất qua lại màng theo hai cơ chế thụ động và cơ chế chủ động. Truyền đạt thông tin bằng các tín hiệu hóa học và vật lý học. Xử lý thông tin nhận diện tế bào quen, lạ, kẻ thù, kích thích hoặc ức chế tiếp xúc giữa các tế bào, tế bào với cơ chất. Làm giá thể cho các enzym xúc tác các phản ứng sinh học các loại trên màng. Cố định các chất độc, dược liệu, virut, đề kháng bằng các cấu trúc trên màng. 3 .2. Tế bào chất Tế bào chất là tất cả các phần thuộc tế bào, được giới hạn phía trong bởi màng nhân, ở phía bên ngoài bởi màng tế bào. Tế bào chất gồm các thành phần bào quan, dịch tế bào chất và khung xương tế bào. bào quan 3 . Mạng nội chất Endoplasmic Reticulum ER Được phát hiện vào năm 1945 nhờ kính hiển vi tương phản pha phase-contrast microscope, ở tất cả tế bào nhân thật. Kính hiển vi điện tử cho thấy mạng nội chất nối liền với màng ngoài của nhân ở một số vị trí. Mạng nội chất giống như một hệ thống ống và túi, tròn hay dẹp, thông thương với nhau và có màng bao quanh cisternae. Khoảng giữa hai màng của túi, ống được gọi là khoang lumen. Ở hầu hết tế bào, mặt ngoài của mạng nội chất có các thể ribô gắn vào, khi đó nó được gọi là mạng nội chất hạt RER, nơi không có các thểHình 1. Bơm Na - K a. ngoài màng tế bào; b. trong màng tế bào1 2 34 6nullb nội chất còn có nhiệm vụ như một xưởng chế tạo, các enzim của chúng xúc tác sự tổng hợp các phospholipid và cholesterol được dùng để tạo ra màng mới hay các protein màng được tổng hợp bởi thể ribô trên mạng nội chất là thành phần của màng lipid trơn đặc biệt gia tăng ở các tế bào có nhiệm vụ tổng hợp lipid. Ở tinh hoàn, lưới nội chất trơn tổng hợp hormon steroid từ cholesterol. Ở tế bào gan của động vật có xương sống, protein màng của vùng trơn có vai trò quyết định trong sự thải chất độc dược phẩm như thuốc giảm đau, thuốc kích thích camphetamin, morphin và codein. Ngoài ra lưới nội chất trơn ở tế bào cơ có một chức năng đặc biệt liên quan tới sự co duỗi cơ. Màng của cơ có protein enzyme có tên là Ca++ ATPase, còn gọi là cái bơm Ca++. Khi bơm này bơm Ca++ vào lưới nội chất trơn thì cơ duỗi ngược lại khi bơm bơm Ca++ vào tế bào chất thì cơ . Hệ Golgi Camillo Golgi là người đầu tiên mô tả vào năm 1898, hệ golgi gồm một hệ thống túi dẹp có màng bao và xếp gần như song song nhau. Mặt phía gần nhân được gọi là mặt cis, phía đối diện là mặt trans. Các túi chuyên chở chứa bên trong lipid và protein mới được tổng hợp, được tách ra từ màng của mạng nội chất hòa vào các túi dẹp của hệ Golgi ở mặt cis. Các chất này vào trong hệ Golgi được biến đổi, sắp xếp lại hình thành các túi mới được tách ra từ mặt trans sau đó vận chuyển các phần tử đến các bào quan khác và màng sinh chất. Hệ Golgi đặc biệt to ở những tế bào tiết như tế bào tụy tạng tiết ra insulin hay tế bào ruột non tiết ra chất nay, người ta biết vai trò của hệ Golgi là tồn trữ, biến đổi cô đặc lại và bọc các sản phẩm tiết lại. Mặc dù sự tổng hợp protein không xảy ra ở hệ Golgi, nhưng những đườngđa được tổng hợp tại đây từ các đường đơn sẽ được gắn vào lipid hay protein để tạo ra glycolipid hay glycoprotein. Các túi được tách ra từ hệ Golgi có vai trò quan trọng làm tăng bề mặt của màng tế bào. Khi túi được chuyển đến bề mặt của màng sinh chất, chúng sẽ được gắn vào màng này, sau đó vỡ ra và phóng thích chất ra bên ngoài tế bào trong quá trình ngoại xuất bào, một phần hay tất cả màng của túi được hòa vào màng sinh chất hay trở về hệ 1. Thể Golgi của tế bào động vật A. Tế bào động vật; B. Cấu tạo tổng quát hệ Golgi; Cấu tạo chi tiết hệ Golgi Các kết quả nghiên cứu cho thấy có sự liên quan giữa những phần khác nhau của tổng thểhệ thống màng trong tế bào. Một phân tử cấu trúc màng có nguồn gốc từ vùng hạt của mạng nội chất được chuyển đến vùng trơn, sau đó đi đến hệ Golgi trong các túi chuyên chở và cuối cùng đến màng sinh chất, từ đây chúng có thể trở về hệ Golgi hay một số bào quan khác chỉ là một túi rổng. Như vậy màng phospholipid luôn được đổi mới. ngoài ra bộ Golgi còn tạo nên thể đầu acrosome của tinh trùng hình 1.3 . Tiêu thể lysosome Là những túi dự trữ các enzim tiêu hóa có khả năng thủy phân các đại phân tử trong tế bào. Một tế bào có nhiều tiêu thể kích thước không bằng nhau, nằm rải rác trong tế bào chất. Tiêu thể là một thể có màng bao bọc, là màng không thấm. Nếu màng của tiêu thể bị vỡ ra, các enzim được phóng thích vào trong tế bào chất và lập tức các đại phân tử trong tế bào sẽ bị phân giải vì vậy tiêu thể hoạt động như một hệ thống tiêu hóa của tế bào, có khả năng tiêu hóa các vật liệu có kích thước lớn được mang vào tế bào do sự nội nhập bào. Enzim tiêu hóa được tổng hợp ở vùng hạt của mạng nội chất, được bọc lại ở vùng trơn trong các túi chuyên chở và được chuyển đến hệ có một nơi nào đó cần enzim thì từ màng của hệ Golgi tách ra một túi có chứa enzim. Những protein gắn bên ngoài của tiêu thể như là một bộ phận để nhận diện ra rằng enzim đã đến đúng vị trí cần nó, thí dụ nơi có các túi nội nhập bào từ màng tế bào đưa vào, tại đây tiêu thể và túi này sẽ hòa vào nhau. Khi nội dung được tiêu hóa hoàn toàn, những sản phẩm hữu ích được đưa trở vào tế bào chất, những cặn bã được đưa ra ngoài bởi sự ngoại xuất bào, màng của túi được hòa nhập vào màng tế bào hình 1.Sự hoạt động không bình thường của tiêu thể là nguyên nhân của nhiều bệnh. Một trường hợp đã được biết là bệnh Tay - Sachs, vì tiêu thể tiêu hóa lipid thiếu một enzim N- acetyl-β-hexosaminidiase A. Khi những tiêu thể thiếu enzim này hòa vào những túi chứa lipid, chúng không tiêu hóa hoàn toàn được lipid này. Những túi này tích tụ và làm nghẽn sự dẫn truyền các xung động của các tế bào thần 1. Sự tiêu hóa nội bào có sự tham gia của tiêu thể Peroxisomenhư đường, các acid hữu cơ, acid amin, một vài protein, sắc tố antocianin cho màu tím, xanh và đỏ đậm thường thấy trong cánh hoa, trái và lá vào mùa thu. Áp suất thẩm thấu cao của không bào giúp cho cây có thể hấp thu được nước ở đất rất khô bằng sự thẩm thấu. Ngoài ra, không bào còn là nơi tích chứa những chất thải do các quá trình biến dưỡng. Một số chất thải có thể được sử dụng lại dưới tác dụng của enzim. Chức năng này rất quan trọng vì cây không có thận hay các cơ quan khác để thải chất bã như động vật, thực vật thải chất bã khi rụng . Ty thể mitochondria Ty thể là nơi tổng hợp năng lượng chủ yếu của tế bào nhân thật, là nơi diễn ra quá trình hô hấp, lấy năng lượng từ thức ăn để tổng hợp ATP là nguồn năng lượng cần thiết cho các hoạt động của tế bào như để co cơ hay cung cấp cho các bơm hoạt động trong sự vận chuyển tích cực qua màng tế bào. Số lượng ty thể tùy thuộc vào mức độ hoạt động của tế bào, tập trung nhiều ở tế bào hoạt động mạnh như tế bào gan, tế bào cơ. Mỗi ty thể được bao bọc bởi hai màng, màng ngoài trơn, màng trong với các túi gấp nếp, sâu vào bên trong chất căn bản làm gia tăng diện tích của màng trong lên rất nhiều hình 1. Ty thể có chứa ADN, thể ribô riêng nên có thể nhân lên độc lập với sự phân chia của nhân. ADN ty thể giống như ADN của vi khuẩn hình vòng, tự do trong lòng ty thể hoặc có khi bám vào màng trong ty thể. Ở người bộ gen ty thể rất ổn định, có chút ít đa hình mang tính chủng tộc, các bộ ba mã hóa có nhiều chi tiết không phổ biến như UAG mã hóa tryptophan chứ không phải là mã kết thúc, AGA và AGG thì lại kết thúc chứ không mã hóa arginin.**Hình 1. Cấu tạo ty thể; A. Tế bào; B. Ty thể Khoảng trống bên trong; 2. Tấm lƣợc; 3. Chất nền; 4. Màng trong; 5. Màng ngoài** 3 . Lạp thể plastids Được tìm thấy trong hầu hết tế bào thực vật, trừ tế bào nấm, mốc và tế bào động vật, có thể quan sát được dưới kính hiển vi thường. Có hai loại lạp chính là sắc lạp và vô sắc lạp. _ Lục lạp chloroplast_* Lục lạp là sắc lạp có chứa diệp lục tố chlorophyll, phân tử diệp lục tố hấp thu năng lượng ánh sáng mặt trời để tổng hợp ra các phân tử hữu cơ phức tạp đặc biệt là đường từ các nguyên liệu vô cơ như nước và khí carbonic, chất thải ra là kính hiển vi điện tử, một lục lạp được bao bọc bởi hai màng và vô số các túi dẹp có màng bao được gọi là thylakoid nằm trong chất cơ bản gần như đồng nhất được gọi làstroma. Thylakoid hoặc phân bố khắp trong stroma, hoặc xếp chồng chất lên nhau được gọi là grana cột. Diệp lục tố và carotenoid gắn trên màng thylakoid. Lục lạp cũng có chứa ADN và thể ribô riêng như ty thể hình 1._ Sắc lạp không có diệp lục tố_* Thường có màu vàng do chứa xantophyl hay cam đôi khi có màu đỏ do chứa caroten. Sắc lạp này làm cho hoa, trái chín, lá vàng có màu vàng đặc trưng. Một số sắc lạp không bao giờ chứa diệp lục tố, một số khác thì mất diệp lục tố, đây là trường hợp của trái chín và lá mùa Vô sắc lạp_* Vô sắc lạp có chứa các vật liệu như tinh bột, dầu và protein dự trữ. Lạp có chứa tinh bột được gọi là bột lạp, thường gặp ở hột như lúa và bắp, hay dự trữ trong rễ và thân như carot và khoai tây, ngoài ra có thể hiện diện trong tế bào ở các phần khác của cây. Tinh bột là hợp chất dự trữ năng lượng dưới dạng từng hạt. Cây có hột giàu tinh bột là nguồn lương thực giàu năng 1. Cấu tạo lục lạp A. Tế bào thực vật; B. Cấu tạo một lục lạp; C. Ảnh hiển vi điện tử lục lạp Màng ngoài; 2. Màng trong; 3. Cột; 4. Túi dẹp thylakoid; 5. Chất nền 3 . Thể ribô Tế bào chất chứa vài triệu thể ribô, thể ribô là những hạt nhỏ không có màng bao có đường kính từ 25 - 30nm, gồm hai bán đơn vị phần, mỗi đơn vị có độ lắng khác nhau, được tạo ra trong hạch nhân từ những phân tử ARN và protein. Ở tế bào nhân thật các bán đơn vị này đi qua lỗ của màng nhân ra ngoài tế bào chất, nơi đây chúng sẽ kết hợp với phân tử mARN để tổng hợp protein. Thể ribô trược dọc theo sợi mARN tạo ra một chuỗi thể ribô được gọi là polyribosom hay polysom, các thể ribô sau khi tổng hợp protein vẫn tiếp tục tự do trong tế bào chất hay chúng có thể gắn vào bề mặt của mạng nội chất và màng nhân. Chúng có thể gắn trên vùng hạt của mạng nội chất hay trôi nổi trong tế bào chất. Protein được tổng hợp từ các thể ribô tự do trong tế bào chất thì không được đưa ra khỏi tế bào hay tham gia vào cấu trúc màng tế bào mà là những enzim trong dịch tế bào chất hình 1. Các thể vùiThể vùi có trong tế bào chất, nhưng không được bao bọc bởi màng, trừ trường hợp

truyen thay giao pha trinh hoc sinh